Rụng tóc nhiều có thể liên quan đến thiếu hụt các dưỡng chất như sắt, kẽm, vitamin D hoặc protein. Tuy nhiên, tình trạng này còn chịu ảnh hưởng từ nội tiết, căng thẳng và nhiều yếu tố sức khỏe khác. Cùng OneLab tìm hiểu vai trò của các dưỡng chất đối với mái tóc và những xét nghiệm có thể hỗ trợ đánh giá khi cần thiết.
1. Rụng tóc nhiều là thiếu chất gì?
Khi cơ thể thiếu hụt một số dưỡng chất, hoạt động của nang tóc có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến tóc mỏng hoặc rụng nhiều hơn. Tuy nhiên, mức độ liên quan giữa từng dưỡng chất và tình trạng rụng tóc không hoàn toàn giống nhau.
Sắt: Là khoáng chất cần thiết cho quá trình tạo hemoglobin và vận chuyển oxy trong máu. Thiếu sắt, đặc biệt khi đã gây thiếu máu, có thể liên quan đến tình trạng rụng tóc lan tỏa. Đây là yếu tố đáng lưu ý ở phụ nữ có kinh nguyệt nhiều hoặc chế độ ăn không cung cấp đủ sắt.
Kẽm: Tham gia vào quá trình tổng hợp protein, phân chia tế bào và hoạt động của nang tóc. Thiếu kẽm có thể gây rụng tóc, nhưng không phải mọi trường hợp rụng tóc đều xuất phát từ thiếu khoáng chất này.
Vitamin D: Có vai trò trong hoạt động của nang tóc và điều hòa chu kỳ phát triển tóc. Một số nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa nồng độ vitamin D thấp với các dạng rụng tóc nhiều, song chưa thể khẳng định thiếu vitamin D là nguyên nhân trực tiếp trong mọi trường hợp.
Vitamin nhóm B: Vitamin B12, folate (B9) và biotin (B7) tham gia những quá trình chuyển hóa cần thiết của cơ thể. Thiếu hụt một số vitamin nhóm B có thể ảnh hưởng đến tóc, tuy nhiên thiếu biotin tương đối hiếm gặp và chưa có đủ bằng chứng cho thấy bổ sung biotin giúp cải thiện rụng tóc ở người không thiếu chất.
Protein: Là thành phần quan trọng cấu tạo nên sợi tóc, chủ yếu dưới dạng keratin. Chế độ ăn thiếu protein nghiêm trọng hoặc giảm cân quá mức có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của tóc. [1], [2]
Việc xác định thiếu hụt cần dựa trên chế độ dinh dưỡng, tiền sử sức khỏe và đánh giá phù hợp thay vì chỉ quan sát số lượng tóc rụng.
Thiếu sắt, kẽm, vitamin và protein có thể liên quan đến tình trạng rụng tóc
2. Vì sao thiếu dưỡng chất có thể khiến tóc rụng nhiều?
Tóc phát triển theo một chu kỳ gồm ba giai đoạn chính: tăng trưởng (anagen), chuyển tiếp (catagen) và nghỉ (telogen). Sau giai đoạn nghỉ, sợi tóc cũ rụng đi và được thay thế bằng sợi tóc mới. Trong điều kiện bình thường, các nang tóc không hoạt động đồng thời ở cùng một giai đoạn. Nhờ vậy, tóc được thay mới liên tục mà không làm thay đổi rõ rệt mật độ tóc.
Giai đoạn tăng trưởng đòi hỏi hoạt động phân chia tế bào và tổng hợp protein liên tục tại nang tóc. Quá trình này cần được hỗ trợ bởi nguồn dinh dưỡng phù hợp. Khi cơ thể thiếu hụt năng lượng, protein hoặc một số vi chất quan trọng, hoạt động phát triển của tóc có thể bị ảnh hưởng.
Một biểu hiện thường gặp là rụng tóc telogen (telogen effluvium), xảy ra khi nhiều nang tóc chuyển sang giai đoạn nghỉ sớm hơn bình thường. Tình trạng rụng tóc nhiều lên thường được nhận thấy sau khoảng 2–4 tháng kể từ yếu tố khởi phát, chẳng hạn giảm cân nhanh, bệnh cấp tính hoặc căng thẳng đáng kể. [3]
Tuy nhiên, mối liên hệ giữa thiếu dưỡng chất và rụng tóc không phải lúc nào cũng là quan hệ nguyên nhân – kết quả trực tiếp. Các nghiên cứu ghi nhận một số người rụng tóc có nồng độ ferritin hoặc vitamin D thấp hơn nhóm đối chứng, nhưng kết quả không hoàn toàn đồng nhất giữa các nghiên cứu. [1]
Vì vậy, bổ sung vitamin hoặc khoáng chất khi chưa xác định tình trạng thiếu hụt không bảo đảm cải thiện rụng tóc. Điều quan trọng là tìm hiểu yếu tố thực sự ảnh hưởng đến chu kỳ phát triển tóc.
Thiếu hụt dinh dưỡng có thể ảnh hưởng đến chu kỳ phát triển của nang tóc
3. Rụng tóc nhiều có phải chỉ do thiếu chất?
Mặc dù thiếu hụt dinh dưỡng là một nguyên nhân cần cân nhắc, tình trạng tóc rụng còn liên quan đến nhiều yếu tố khác. Việc chỉ tập trung bổ sung dưỡng chất có thể khiến những nguyên nhân quan trọng chưa được nhận biết.
Một số yếu tố thường gặp gồm:
- Rối loạn tuyến giáp: Cả suy giáp và cường giáp đều có thể ảnh hưởng đến chu kỳ tóc, gây tóc thưa hoặc rụng lan tỏa.
- Căng thẳng và thay đổi thể trạng: Stress đáng kể, sốt cao, bệnh cấp tính hoặc phẫu thuật có thể thúc đẩy tình trạng rụng tóc telogen.
- Thay đổi nội tiết: Phụ nữ sau sinh, trong giai đoạn mãn kinh hoặc có rối loạn nội tiết có thể nhận thấy tóc thay đổi về mật độ và tốc độ rụng.
- Yếu tố di truyền: Rụng tóc kiểu nữ hoặc kiểu nam thường tiến triển từ từ, biểu hiện qua tóc thưa dần ở những vùng đặc trưng.
- Bệnh lý da đầu: Một số tình trạng viêm, nhiễm nấm hoặc bệnh tự miễn ảnh hưởng đến nang tóc có thể gây rụng tóc từng vùng hoặc lan tỏa.
Ngoài ra, một số loại thuốc, phương pháp tạo kiểu gây lực kéo liên tục hoặc hóa chất tác động lên tóc cũng có thể góp phần làm tóc gãy rụng. [3]
Đối với phụ nữ, cần đặc biệt lưu ý sự khác biệt giữa thiếu hụt dinh dưỡng và những thay đổi liên quan đến nội tiết, kinh nguyệt hoặc giai đoạn sau sinh. Các yếu tố này đôi khi xuất hiện đồng thời nên khó phân biệt nếu chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài.
Nếu tóc rụng kéo dài, thưa nhanh, rụng từng mảng hoặc kèm ngứa, đỏ hay đau da đầu, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa da liễu để xác định nguyên nhân trước khi lựa chọn xét nghiệm phù hợp.
Rụng tóc nhiều còn liên quan đến nội tiết, căng thẳng và bệnh lý da đầu
4. Rụng tóc nhiều khi nào nên thực hiện xét nghiệm?
Khi rụng tóc nhiều kéo dài, không rõ nguyên nhân hoặc đi kèm những biểu hiện bất thường, xét nghiệm máu có thể hỗ trợ đánh giá các yếu tố dinh dưỡng, huyết học và nội tiết liên quan. Tùy theo biểu hiện và tiền sử sức khỏe, bác sĩ có thể cân nhắc những xét nghiệm sau:
- Công thức máu toàn bộ (CBC): Cung cấp thông tin về hemoglobin và các chỉ số hồng cầu, hỗ trợ nhận biết tình trạng thiếu máu.
- Ferritin: Giúp đánh giá lượng sắt dự trữ. Kết quả cần được xem xét cùng tình trạng viêm và các thông tin lâm sàng khác, bởi ferritin có thể tăng khi cơ thể đang viêm.
- TSH: Hỗ trợ đánh giá chức năng tuyến giáp, từ đó nhận biết khả năng rối loạn tuyến giáp có liên quan đến tình trạng rụng tóc.
- Xét nghiệm vi chất: Vitamin D, vitamin B12 hoặc kẽm có thể được chỉ định khi có yếu tố nguy cơ hoặc dấu hiệu gợi ý thiếu hụt.
Trong một số trường hợp, bác sĩ còn có thể chỉ định thêm độ bão hòa transferrin, TIBC hoặc xét nghiệm hormone để làm rõ những bất thường nghi ngờ. Việc lựa chọn xét nghiệm cần phù hợp với từng người, thay vì xem một chỉ số riêng lẻ là bằng chứng xác định nguyên nhân rụng tóc. [4]
Để hỗ trợ khách hàng tìm hiểu các yếu tố có thể liên quan đến tình trạng rụng tóc, OneLab giới thiệu Gói Khảo sát rụng tóc – OnGE Hair, kết hợp đánh giá một số chỉ số huyết học, vi chất và hormone. Kết quả xét nghiệm cung cấp thêm thông tin tham khảo, giúp bác sĩ lựa chọn hướng đánh giá phù hợp với từng trường hợp.
Rụng tóc nhiều có thể liên quan đến thiếu sắt, kẽm, vitamin D hoặc một số dưỡng chất khác. Thay vì tự bổ sung vitamin, việc xác định nguyên nhân và lựa chọn xét nghiệm phù hợp sẽ giúp đánh giá tình trạng tóc hiệu quả hơn. Liên hệ OneLab để tư vấn chi tiết các gói xét nghiệm liên quan.
Tài liệu tham khảo
[3] DermNet. Telogen effluvium. Cập nhật 2019
[4] Expert consensus on the management of Telogen Effluvium in India. 2019
